Tıbbi Malpraktis ve Sorumluluk Hukuku
Önce net bir açıklama. Tıbbi müdahaleler her zaman belirli riskler içerir. Çoğu tedavi olumlu sonuçlanır. Bazı durumlarda ise beklenmeyen zararlar ortaya çıkabilir. Eğer zarar, kabul edilen tıbbi standartların altında bir uygulamadan kaynaklanıyorsa bu durum tıbbi malpraktis olarak değerlendirilebilir. Bu yazıda Türkiye’de malpraktis sürecinin nasıl işlediğini, İstanbul özelindeki uygulamaları, hangi mahkemelerin görevli olduğunu, süreleri, sigorta sistemini ve hastaların atabileceği adımları sade bir dille bulabilirsiniz.
Tıbbi malpraktis nedir?
Hekimler ve sağlık kuruluşları, mesleki bilgi ve güncel tıbbi standartlara uygun şekilde hareket etmekle yükümlüdür. Mahkemeler, somut olayda yapılan uygulamayı o dönemde geçerli olan tıbbi standartlarla karşılaştırır. Standarttan sapma varsa ve bu sapma hastada zarara yol açmışsa sorumluluk gündeme gelir.
Malpraktis ve komplikasyon farkı
Her olumsuz sonuç hata anlamına gelmez. Tıbbi müdahalelerin bilinen riskleri vardır. Kurallara uygun hareket edilse bile komplikasyon gelişebilir. Türkiye’de bu ayrımı genellikle bilirkişi raporları belirler. İstanbul’da Adli Tıp Kurumu ve üniversite hastanelerinin ilgili kurulları sıkça görüş bildirir.
Bir davanın dört temel unsuru
- Yükümlülük: Hekim ile hasta arasında tedavi ilişkisi bulunmalıdır.
- Standarttan sapma: Uygulama kabul edilen tıbbi kurallara aykırı olmalıdır.
- Nedensellik: Bu aykırılık zarara yol açmış olmalıdır.
- Zarar: Maddi veya manevi kayıp oluşmalıdır.
2025 itibarıyla hukuki çerçeve
Türkiye’de malpraktis davaları farklı mevzuata dayanır:
- Türk Borçlar Kanunu tazminat ve özel hukuk sorumluluğunu düzenler.
- Türk Ceza Kanunu taksirle yaralama ve taksirle ölüme neden olma gibi suçları kapsar.
- 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu kamu sağlık sistemine ilişkin kuralları içerir.
- Hasta Hakları Yönetmeliği bilgilendirilmiş onam ve dosyaya erişim hakkını güvence altına alır.
- Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hekimler için zorunludur.
- 2023 arabuluculuk düzenlemesi bazı tazminat davalarında dava öncesi arabuluculuğu zorunlu hale getirmiştir.
İstanbul’da hangi mahkemeye başvurulur?
Özel hastane ve özel hekimlere karşı açılan davalar genellikle Tüketici Mahkemelerinde görülür. Sigorta şirketine karşı dava açılacaksa Ticaret Mahkemesi görevli olabilir.
Kamu hastanelerinde verilen hizmetler için açılacak tazminat davaları ise İdare Mahkemelerinde tam yargı davası olarak açılır. Dava öncesinde ilgili idareye yazılı başvuru yapılması gerekir.
Süreler
Süreler davanın dayanağına göre değişir. Özel hastanelere karşı haksız fiil temelli davalarda genellikle zararın ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren 2 yıl uygulanır. Bazı sözleşmeye dayalı taleplerde 5 yıllık süre söz konusu olabilir.
Kamu hastanelerinde ise zarar ve failin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl içinde idareye başvuru yapılmalıdır. Her durumda mutlak süreler de dikkate alınmalıdır.
Deliller ve bilirkişi süreci
Mahkemeler çoğu dosyada bilirkişi incelemesi yaptırır. İstanbul’daki Adli Tıp Kurumu önemli bir merkezdir. Çelişkili raporlar olduğunda üst kuruldan yeni görüş istenebilir.
Hastalar kendi tıbbi kayıtlarına erişme hakkına sahiptir. Onam formları, ameliyat notları, anestezi kayıtları ve tetkik sonuçları davada belirleyicidir. e-Nabız sistemi üzerinden dijital kayıtlara ulaşmak mümkündür.
Talep edilebilecek tazminatlar
- Maddi tazminat: Tedavi giderleri, gelir kaybı, bakım masrafları ve diğer ekonomik kayıplar.
- Manevi tazminat: Yaşanan acı, elem ve yaşam kalitesindeki düşüş.
Mahkeme, somut olayın özelliklerine göre hesaplama yapar. Faiz ve yargılama giderleri ayrıca hükmedilebilir.
Sigorta sistemi
Türkiye’de hekimler Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırmak zorundadır. Poliçe belirli limitler dahilinde tazminat ve savunma giderlerini karşılar. Limitler resmi tarifelerle belirlenir ve dönemsel olarak güncellenir. 2025 yılında üst limitler artırılmıştır.
Hastanelerin ayrıca kurumsal sigortaları bulunabilir. Sorumluluk hem hekim hem hastaneye aitse talepler birlikte yöneltilebilir.
Sık sorulan sorular
Dava açmadan önce arabuluculuk zorunlu mu?
Özel sağlık kuruluşlarına karşı açılacak birçok tazminat davasında 1 Eylül 2023 itibarıyla arabuluculuk zorunludur. Kamu hastanelerinde ise önce idareye başvuru yapılır.
Dava ne kadar sürer?
Süre mahkemenin iş yüküne ve bilirkişi raporlarına bağlıdır. Birden fazla rapor alınması süreci uzatabilir.
Sigorta gerçekten ödeme yapar mı?
Evet, poliçe kapsamı ve limitler dahilinde ödeme yapılır. 2025 yılında belirlenen yeni üst limitler uygulanmaktadır.
Son notlar
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Her olayın koşulları farklıdır. Süreleri kaçırmamak ve doğru mahkemeye başvurmak önemlidir. Şüphe halinde sağlık hukuku alanında deneyimli bir uzmana danışılması önerilir.
Kaynaklar
- 7445 sayılı Kanun ile getirilen zorunlu arabuluculuk düzenlemesi.
- Kamu hastanelerine karşı başvuru ve dava süreleri.
- Tüketici ve Ticaret Mahkemelerinin görev alanı.
- Zamanaşımı sürelerine ilişkin genel uygulamalar.
- Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası genel şartları.
