قصور پزشکی و قوانین مسئولیت

مستقیم و ساده. خدمات پزشکی همیشه با ریسک همراه است. بیشتر درمان‌ها نتیجه مثبت دارند. گاهی هم نتیجه مطابق انتظار نیست. اگر آسیب به این دلیل رخ دهد که مراقبت ارائه‌شده پایین‌تر از استاندارد پذیرفته‌شده بوده است، ممکن است با قصور پزشکی روبه‌رو باشیم. در این راهنما توضیح می‌دهیم قوانین قصور پزشکی در Türkiye چگونه اجرا می‌شود، در Istanbul چه روندی دارد، کدام دادگاه‌ها صلاحیت رسیدگی دارند، مهلت‌ها چقدر است، بیمه چگونه عمل می‌کند و بیمار چه اقداماتی می‌تواند انجام دهد.

What counts as medical malpractice?

پزشکان و مراکز درمانی باید مطابق دانش روز و استاندارد حرفه‌ای عمل کنند. دادگاه‌های ترکیه عملکرد انجام‌شده را با استاندارد پذیرفته‌شده همان تخصص در زمان وقوع مقایسه می‌کنند. اگر انحراف از این استاندارد باعث آسیب شود، مسئولیت مدنی ایجاد می‌شود.

Malpractice vs. complication

هر نتیجه نامطلوبی قصور نیست. برخی عوارض حتی با رعایت کامل اصول علمی رخ می‌دهند. تشخیص تفاوت بین عارضه و قصور بخش اصلی هر پرونده است. در Türkiye دادگاه‌ها معمولاً به گزارش کارشناسان مستقل تکیه می‌کنند. در Istanbul اغلب نظر شورای پزشکی قانونی (Adli Tıp Kurumu, ATK) یا هیئت‌های دانشگاهی اخذ می‌شود.

Four building blocks of a claim

• وظیفه مراقبت: رابطه درمانی وجود داشته است.
• نقض استاندارد: درمان پایین‌تر از معیار پذیرفته‌شده بوده است.
• رابطه سببیت: این نقض مستقیماً موجب آسیب شده است.
• خسارت: زیان مالی یا معنوی قابل اثبات وجود دارد.

The legal framework (as of 2025)

پرونده‌های قصور پزشکی در Türkiye بر اساس چند قانون اصلی بررسی می‌شوند:

• قانون تعهدات ترکیه شماره 6098 درباره مسئولیت مدنی و جبران خسارت.
• قانون مجازات ترکیه شماره 5237 در موارد صدمه یا فوت ناشی از بی‌احتیاطی.
• قانون خدمات بهداشتی شماره 3359 درباره ساختار نظام سلامت و مقررات بخش دولتی.
• آیین‌نامه حقوق بیمار شامل رضایت آگاهانه و دسترسی به سوابق.
• بیمه اجباری مسئولیت حرفه‌ای پزشکی که پزشکان ملزم به داشتن آن هستند.
• اصلاحات میانجی‌گری 2023 که میانجی‌گری را پیش‌نیاز بسیاری از دعاوی مالی کرده است.

Where do you file in Istanbul?

Private hospitals and private doctors

دعاوی علیه بیمارستان‌ها و پزشکان خصوصی معمولاً در دادگاه‌های مصرف‌کننده مطرح می‌شود. اگر طرف دعوا شرکت بیمه باشد، ممکن است دادگاه تجاری صالح باشد.

Public hospitals and university hospitals

اگر درمان در بیمارستان دولتی انجام شده باشد، دعوای جبران خسارت به صورت دعوی مسئولیت اداری در دادگاه اداری طرح می‌شود. قبل از آن باید در مهلت قانونی به اداره مربوطه درخواست کتبی بدهید.

Criminal route

در صورت ظن به جرم، می‌توان به دادسرای استانبول شکایت کیفری ارائه کرد. رسیدگی کیفری و مدنی می‌توانند همزمان ادامه یابند.

What happens before a lawsuit?

Mandatory mediation for compensation claims

از 1 سپتامبر 2023، برای بسیاری از دعاوی مالی علیه مراکز خصوصی، میانجی‌گری اجباری است. بدون طی این مرحله، دادخواست رد می‌شود. این الزام شامل پرونده‌های کیفری نیست.

Pre-application for public hospital cases

در دعاوی علیه بیمارستان‌های دولتی باید ابتدا ظرف مهلت قانونی درخواست اداری ثبت شود. در صورت رد یا عدم پاسخ، معمولاً 60 روز برای طرح دعوا فرصت دارید.

Deadlines (limitation periods)

Private providers (civil courts)

• دعاوی مبتنی بر مسئولیت مدنی معمولاً 2 سال از زمان اطلاع از خسارت و حداکثر 10 سال از تاریخ وقوع.
• در دعاوی قراردادی اغلب 5 سال مهلت در نظر گرفته می‌شود.

Public providers (administrative courts)

• درخواست اداری معمولاً ظرف 1 سال از اطلاع از خسارت.
• حداکثر مهلت کلی معمولاً 5 سال از تاریخ وقوع.

Criminal law overlay

در صورت وجود جرم، مرور زمان کیفری ممکن است طولانی‌تر باشد و بر مطالبه خسارت نیز اثر بگذارد.

Evidence: how Istanbul courts decide

Expert reports drive outcomes

دادگاه‌ها تقریباً همیشه کارشناس تعیین می‌کنند. در Istanbul شورای پزشکی قانونی نقش مهمی دارد. در صورت اختلاف نظر، هیئت بالاتر تعیین می‌شود.

Medical records and consent forms

شما حق دارید به سوابق پزشکی خود دسترسی داشته باشید. فرم‌های رضایت آگاهانه و یادداشت‌های درمانی اهمیت زیادی دارند. می‌توانید از واحد حقوق بیمارستان یا سامانه e-Nabız نسخه دریافت کنید.

Tip for international patients

اگر برای درمان به Türkiye سفر کرده‌اید، سوابق را به زبان ترکی و انگلیسی درخواست کنید. خطوط وزارت بهداشت مانند 184 پشتیبانی ارائه می‌دهند.

What damages can you claim?

• خسارت مادی: هزینه درمان، توان‌بخشی، از دست دادن درآمد، مراقبت آینده.
• خسارت معنوی: درد و رنج و کاهش کیفیت زندگی.

Insurance: who pays and how much?

پزشکان در Türkiye دارای بیمه اجباری مسئولیت حرفه‌ای هستند. این بیمه خسارات را تا سقف تعیین‌شده در تعرفه رسمی پوشش می‌دهد. در سال 2025 سقف‌ها افزایش یافته است. بیمارستان‌ها نیز ممکن است بیمه جداگانه داشته باشند.

Criminal aspects: when does it cross the line?

در موارد صدمه جدی یا فوت، دادستان می‌تواند تحقیقات کیفری آغاز کند. محکومیت کیفری برای دریافت خسارت مدنی الزامی نیست.

Public-sector recourse rules (what changed recently)

اگر دولت در پرونده‌ای خسارت پرداخت کند، ممکن است درباره رجوع به کارمند تصمیم بگیرد. تغییرات قانونی در سال‌های 2022 و 2024 نحوه این فرایند را مشخص کرده‌اند. برای بیمار، دریافت خسارت وابسته به این تصمیم نیست.

Istanbul specifics you should know

• مرکز شورای پزشکی قانونی در Istanbul قرار دارد.
• حجم پرونده‌ها بالاست و زمان رسیدگی ممکن است طولانی شود.
• واحد پشتیبانی بیماران بین‌المللی خدمات چندزبانه ارائه می‌دهد.

Step-by-step if you think you suffered malpractice in Istanbul

1. یک جدول زمانی دقیق تهیه کنید.
2. سوابق پزشکی کامل را دریافت کنید.
3. نظر یک متخصص مستقل بگیرید.
4. در صورت تمایل شکایت اداری ثبت کنید.
5. برای مراکز خصوصی، میانجی‌گری را آغاز کنید.
6. دادگاه صالح را انتخاب کنید.
7. مهلت‌های قانونی را رعایت کنید.
8. برای بررسی کارشناسی آماده باشید.

What makes or breaks a case

• کیفیت رضایت آگاهانه.
• کامل بودن مستندات.
• اثبات رابطه سببیت.
• امکان اثبات میزان خسارت.

Frequently asked quick answers

Do I have to mediate before suing in Istanbul?

برای اغلب دعاوی مالی علیه مراکز خصوصی بله. در مورد بیمارستان‌های دولتی ابتدا باید درخواست اداری بدهید.

How long does a case take?

مدت زمان بسته به دادگاه و نظر کارشناسی متفاوت است.

Will insurance actually pay?

پرداخت خسارت مطابق سقف و شرایط بیمه‌نامه انجام می‌شود. سقف‌ها در سال 2025 افزایش یافته‌اند.

Final notes

این مطلب صرفاً اطلاعات عمومی است و مشاوره حقوقی محسوب نمی‌شود. اگر در Istanbul با قصور احتمالی روبه‌رو هستید، سوابق را سریع جمع‌آوری کنید و با متخصص حقوق سلامت مشورت نمایید.

References

1. قانون شماره 7445 درباره میانجی‌گری اجباری.
2. مقررات درخواست اداری در دعاوی بیمارستان دولتی.
3. صلاحیت دادگاه‌های مصرف‌کننده و تجاری.
4. مرور زمان در دعاوی مسئولیت مدنی و قراردادی.
5. شرایط عمومی بیمه اجباری مسئولیت پزشکی.
6. به‌روزرسانی تعرفه بیمه در 7 اوت 2025.
7. نمونه شرایط بیمه‌نامه‌های مسئولیت حرفه‌ای.
8. نقش شورای پزشکی قانونی در پرونده‌ها.
9. مواد قانون مجازات درباره صدمه و قتل غیرعمد.
10. اهمیت رضایت آگاهانه در آرای دیوان.
11. آیین‌نامه حقوق بیمار و سامانه 184.
12. واحد پشتیبانی بیماران بین‌المللی.
13. سامانه دیجیتال e-Nabız.
14. هیئت مسئولیت حرفه‌ای در بخش دولتی.